सामान्य ज्ञान प्रश्नमंजुषा (Marathi GK Quiz)

छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म कोणत्या किल्ल्यावर झाला?

• रायगड
• शिवनेरी
• प्रतापगड
• सिंहगड

Answer: शिवनेरी. शिवाजी महाराजांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील जुन्नरजवळच्या शिवनेरी किल्ल्यावर झाला. रायगड पुढे स्वराज्याची राजधानी झाला आणि तिथेच त्यांचा राज्याभिषेक झाला.

सार्वजनिक गणेशोत्सवाला लोकचळवळीचे रूप देण्याचे श्रेय कोणत्या नेत्याला दिले जाते?

• गोपाळ कृष्ण गोखले
• महात्मा जोतिबा फुले
• लोकमान्य टिळक
• गोपाळ गणेश आगरकर

Answer: लोकमान्य टिळक. ब्रिटिश राजवटीत लोकांना एकत्र आणण्यासाठी लोकमान्य टिळकांनी 1893 पासून सार्वजनिक गणेशोत्सवाचा पुरस्कार केला. त्यांच्या 'केसरी' वृत्तपत्रातून या उत्सवाचा प्रचार झाला.

भारतातील पहिली प्रवासी रेल्वे 1853 मध्ये मुंबईच्या बोरी बंदरहून कोणत्या ठिकाणापर्यंत धावली?

• पुणे
• कल्याण
• पनवेल
• ठाणे

Answer: ठाणे. 16 एप्रिल 1853 रोजी बोरी बंदर (आजचे छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस) ते ठाणे अशी सुमारे 34 किलोमीटरची पहिली प्रवासी रेल्वे धावली. 'साहिब', 'सिंध' आणि 'सुलतान' या तीन इंजिनांनी ही गाडी ओढली.

1 मे 1960 रोजी स्थापन झालेल्या महाराष्ट्र राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री कोण होते?

• यशवंतराव चव्हाण
• वसंतराव नाईक
• शंकरराव चव्हाण
• मोरारजी देसाई

Answer: यशवंतराव चव्हाण. यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री झाले. त्याआधी ते द्विभाषिक मुंबई राज्याचेही मुख्यमंत्री होते.

संत ज्ञानेश्वरांनी लिहिलेली 'ज्ञानेश्वरी' ही कोणत्या ग्रंथावरील टीका आहे?

• रामायण
• भगवद्गीता
• भागवत पुराण
• योगवासिष्ठ

Answer: भगवद्गीता. ज्ञानेश्वरी म्हणजेच भावार्थदीपिका ही भगवद्गीतेवरील मराठीतील टीका आहे. ज्ञानेश्वरांनी ती नेवासे येथे सांगितली, असे मानले जाते.

सावित्रीबाई आणि जोतिबा फुले यांनी 1848 मध्ये मुलींची पहिली शाळा कोणत्या शहरात सुरू केली?

• मुंबई
• सातारा
• नागपूर
• पुणे

Answer: पुणे. पुण्याच्या बुधवार पेठेतील भिडे वाड्यात ही शाळा सुरू झाली आणि सावित्रीबाई तिथे शिक्षिका होत्या. शाळेत जाताना लोक त्यांच्यावर दगड आणि शेण फेकत, तरीही त्यांनी शिकवणे थांबवले नाही.

महाराष्ट्रातील सर्वांत उंच शिखर कोणते?

• साल्हेर
• कळसूबाई
• महाबळेश्वर
• तोरणा

Answer: कळसूबाई. अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील कळसूबाई शिखर सुमारे 1,646 मीटर उंच आहे. म्हणूनच त्याला 'महाराष्ट्राचे एव्हरेस्ट' म्हणतात.

गोदावरी नदीचा उगम कोठे होतो?

• त्र्यंबकेश्वर
• महाबळेश्वर
• भीमाशंकर
• माथेरान

Answer: त्र्यंबकेश्वर. गोदावरीचा उगम नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वरजवळच्या ब्रह्मगिरी डोंगरात होतो. महाबळेश्वर हे कृष्णा नदीचे आणि भीमाशंकर हे भीमा नदीचे उगमस्थान आहे.

बुलढाणा जिल्ह्यातील लोणार सरोवर कसे तयार झाले?

• ज्वालामुखीच्या उद्रेकाने
• नदीचा प्रवाह बदलल्याने
• उल्का आदळल्याने
• भूकंपामुळे जमीन खचल्याने

Answer: उल्का आदळल्याने. लोणार सरोवर उल्का आदळून तयार झालेल्या विवरात आहे. बेसाल्ट खडकात असे विवर फार दुर्मीळ असते आणि या सरोवराचे पाणी खारट व अल्कधर्मी आहे.

27 फेब्रुवारीला साजरा होणारा 'मराठी भाषा गौरव दिन' कोणत्या साहित्यिकाचा जन्मदिवस आहे?

• पु. ल. देशपांडे
• केशवसुत
• बालकवी
• कुसुमाग्रज

Answer: कुसुमाग्रज. ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते कवी वि. वा. शिरवाडकर म्हणजेच कुसुमाग्रज यांचा जन्म 27 फेब्रुवारी 1912 रोजी झाला. त्यांच्या स्मरणार्थ हा दिवस मराठी भाषा गौरव दिन म्हणून साजरा होतो.